Reportages

Hanna van Hendrik

“Hanna van Hendrik is een familiesaga over de teloorgang van een boerenbedrijf in Twente. Over de ontwikkeling van een kleinschalige, intieme plattelandssamenleving waarin iedereen elkaar kent, naar een meer anonieme maatschappij waarin invloeden van de hele wereld binnendringen. Over verbinding, vertrouwen en over hoe moeilijk het is om te veranderen in het leven.” Deze regionale en persoonlijke thematiek hield Johanna ter Steege, geboren in 1961 op een boerderij in Notter (gem. Wierden), zó bezig dat ze er een voorstelling over wilde maken.

Johanna: “Het stuk gaat over Hanna en Hendrik. Een boerengezin in de jaren 70. In het verhaal is Hendrik overleden, hij is doodgedrukt door een stier in het hok. Hanna probeert in haar eentje de boerderij voort te zetten en te overleven samen met haar kinderen en haar vader. We zien Hendrik in flashbacks van hun gezamenlijke leven; hoe ze elkaar hebben ontmoet, hun bruiloft, zijn sterven, de begrafenis. Hoe hard Hanna ook werkt, er is geen toekomst voor het bedrijf. Er is geen opvolging en de schulden lopen op. Daarom heeft de bank een openbare verkoping georganiseerd. Dan komt het bericht dat een stemming over de ruilverkaveling is uitgelopen op een grootschalig boerenprotest: de verkoping is afgelast.”

Spectaculaire locatie
De rol van Hendrik wordt gespeeld door Huub Stapel. Toen Johanna hem vroeg hoefde hij eigenlijk geen seconde na te denken. “Vorig jaar heb ik samen met Rowwen Hèze de voorstelling Pinkpop gedaan, waarin een dementerende man zich zijn bezoeken aan Pinkpop herinnert. Dat was in het Limburgs, mijn eigen dialect. Het was een daverend succes. Mensen voelen zich verbonden met hun roots, de waarde van je geboortegrond is ongelooflijk belangrijk, dat willen mensen zien. Hoe mondialer en universeler de wereld wordt, hoe groter de hang naar je eigen geschiedenis, waar kom ik vandaan? Ik ben zelf voor de helft van boerenafkomst en gek op het platteland. In mijn jeugd heb ik veel tijd doorgebracht op de boerderij van mijn tante, daar heb ik ook leren melken. De locatie waar we gaan spelen vormde voor mij de kers op de taart. Dat wordt groots en meeslepend op Vliegveld Twenthe!”

Ook Johanna is enthousiast over de locatie. “Vooraf wordt door het publiek gegeten in de hangar. Op een gegeven moment gaan de koeien naar binnen en dat is het teken dat de voorstelling gaat beginnen. We hebben drie toneelbeelden: het eerste deel speelt op het erf aan de achterkant van de boerderij, dan gaan we de boerderij in en het derde deel is weer buiten, aan de voorkant van de boerderij. Het publiek verplaatst dus mee. Het wordt een spektakel, compleet met echte koeien en motoren. Er valt veel te lachen, maar er zijn ook momenten van ontroering en bezinning.”

In het Twents
Johanna: “Ik had al heel lang een droom om iets in mijn eigen dialect te doen, het is mijn moedertaal. Drie jaar geleden vierden mijn vriend en ik onze verjaardagen met een groot feest. Ook mijn vader was aanwezig. Gedurende mijn speech richtte ik me tot hem en ging ik als vanzelf over in het Twents. Na afloop zeiden mensen: daar moet je iets mee doen met dat Twents! Ik vind het heerlijk om Twents te praten, het heeft een bepaalde humor en gevatheid.” Ondanks dat het stuk gedeeltelijk in dialect wordt gespeeld, is het ook voor niet-Twentenaren goed te begrijpen. De voorstelling heeft een landelijke uitstraling.

Behalve Johanna spelen ook andere Twentenaren mee, onder andere Magda Nij Bijvank en Jan Roerink. Daarnaast zal een Twents Vrouwenkoor acte de présence geven. Her Majesty zorgt voor livemuziek en de soundtrack van Hanna’s leven; schurende rock als ze Hendrik leert kennen,  feestmuziek bij de bruiloft en ingetogen luisterliedjes bij het sterfbed van Hendrik. Liesbeth Colthof tekent voor de regie. Liesbeth staat bekend om haar voorstellingen die van hoge artistieke kwaliteit zijn en een grote mate van maatschappelijke betrokkenheid laten zien.

Breed draagvlak
Johanna wist dat haar ambitieuze project alleen maar kans van slagen had bij voldoende draagvlak. “Dik Wessels († 21-11-2017-RED) adviseerde mij om een breed draagvlak te creëren bij bedrijven en particulieren in Twente. Hij zei: ‘Je moet een goed verhaal hebben en mensen moeten het je gunnen.’ Dat lukte omdat het verhaal zo dicht bij mijzelf ligt. Mensen vinden het leuk om ergens deel van te zijn, ze zijn trots op Twente en willen Twente graag op de kaart zetten. Hoe mooi zou het zijn als al die touringcars straks vanuit het Westen naar het Oosten komen rijden. Dat is waar we voor gaan!”

Veranderingen
Het stuk speelt zich af in de jaren ’70, maar heeft een duidelijke link met de huidige tijd. Huub: “Het was de tijd van de ruilverkaveling. Er was angst voor verandering, wat gaat er gebeuren? Er was achterdocht, mensen kwamen in opstand tegen zaken die opgelegd werden van hogerhand. Dat is vandaag de dag niet anders. Met de zogenaamde migrantenstromen hebben mensen het gevoel dat hun land hun ontglipt. Er is angst voor identiteitsverlies.” Johanna: “De angst voor het onbekende is van alle tijden. Maar angst kan ontwikkeling in de weg staan. Je moet altijd op zoek gaan naar de communicatie, de deuren openzetten, je kunt geen muur bouwen. Het stuk is bewust in de jaren ’70 geplaatst, zo creëer je afstand en ontstaat ruimte om te reflecteren. Je kunt beter zien wat er aan de hand is en ook de link leggen met de problematiek van vandaag.” Huub: “Dit project brengt bij uitstek het theater bij de mensen en laat zien dat verandering helemaal niet zo eng is, als je die maar durft aan te gaan. Durft te kijken hoe het er in de wereld aan toegaat en beseffen dat mensen van ‘buiten’ je geest en je cultuur kunnen verrijken.” Johanna: “Veranderingen en invloeden van buitenaf kunnen als bedreiging voelen. Gedeelde verhalen kunnen mensen samen brengen. Dat is wat we met dit stuk willen bereiken!”

JOHANNA TER STEEGE
Er zijn niet veel Nederlandse actrices die zo’n internationale carrière hebben als Johanna ter Steege. In 1988 werd ze in Berlijn bekroond als ‘Best Actrice’ voor haar allereerste rol in de speelfilm Spoorloos. Daarna volgden er vele internationale films en filmprijzen. Behalve op het witte doek is ze ook regelmatig te zien in het theater, zoals recentelijk in De Vader en Terror. Nu zet ze zich in voor  Hanna van Hendrik, een hartverwarmende muzikale theaterbelevenis op locatie. “Het is een langgekoesterde droom dit verhaal te mogen maken.”

HUUB STAPEL
Huub Stapel is een van de grote acteurs van Nederland. Elk seizoen is hij in de Nederlandse theaters te zien. Dit seizoen met King Lear en De Waarheid. Afgelopen seizoenen was hij onder andere te zien in Vastgoed BV, Pinkpop en Intouchables. Huub speelt in vele televisieseries, zoals eerder in Flikken Rotterdam en Land van Lubbers. Ook zijn filmoeuvre is indrukwekkend met titels als De Goede Dood, De Dominee, Van God Los, Flodder en natuurlijk De Lift. “Ik heb me op de toneelschool voorgenomen: als ik dan toch dit vak uit ga oefenen, wil ik ook spelen bovenaan in de Eredivisie. Maar je hebt ook te maken met de waan van de dag, het blijft keihard werken.”

HANNA VAN HENDRIK
Hanna van Hendrik speelt komende zomer gedurende zes weken, vijf dagen in de week. Op 5, 6 en 7 juni zijn de try outs, de première is op 8 juni 2019. Locatie: Vliegveld Twenthe. www.hannavanhendrik.nl

Tekst: Maika Eggink / fotografie: Willem van Walderveen